การลดความเสี่ยงและบรรเทาความรุนแรงของภัยที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ต้องมีการวางแผนการเตรียมความพร้อมและกำหนดแนวทางวิธีการดำเนินไว้อย่างชัดเจน เพราะต้องบูรณาการการทำงานหลายด้านให้สอดคล้องประสานกันโดยผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่ายจึงจะบังเกิดผลที่ต้องการ

        แผนการเตรียมความพร้อมและตอบโต้กรณีฉุกเฉิน สามารถแบ่งออกเป็น

· แผนปฏิบัติการเพื่อให้สามารถดำเนินการป้องกันและแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉินได้ทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพ เช่น กระบวนการขั้นตอนและวิธีปฏิบัติเมื่อเกิดเพลิงไหม้ หรือ ภัยธรรมชาติที่ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการ

· แผนฝึกซ้อมอบรมให้ความรู้บุคลากรและผู้เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีความพร้อมที่จะรับสถานการณ์ฉุกเฉิน และสามารถป้องกันตนเองให้พ้นภัยได้ เช่น การใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล การอพยพเมื่อเกิดอัคคีภัย

· แผนการตรวจสอบและบำรุงรักษาอุปกรณ์และเครื่องมือป้องกันและใช้ตอบโต้เหตุฉุกเฉิน เพื่อให้อุปกรณ์และเครื่องมือต่างๆ อยู่ในสภาพดีและพร้อมที่จะใช้งานได้ทุกเวลา เช่น เครื่องดับเพลิง ที่กรองอากาศของหน้ากากป้องกันสารเคมี

          ซึ่งนอกจากการวางแผนป้องกันและตอบโต้กรณีฉุกเฉินแล้ว ยังต้องมีการเตรียมความพร้อม (preparedness)ด้านต่างๆ ที่จำเป็นสำหรับการตอบโต้เหตุ (response) และมีการฝึกซ้อมร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่/ผู้เกี่ยวข้อง/ผู้ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการ และเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของหน่วยงาน เพื่อให้มีความรู้และทักษะในการป้องกันแก้ไขและสามารถประสานความร่วมมือกับฝ่ายรักษาความปลอดภัย ในกรณีที่เกิดภัยจากการก่อการร้าย จลาจล หรือภัยธรรมชาติ และภายหลังจากการฝึกซ้อมและการตอบโต้เหตุการณ์จริงทุกครั้ง ต้องมีการประเมินผลการดำเนินงานเพื่อนำมาปรับปรุงแผนต่อไป